Dinh dưỡng
Tổng quan bệnh béo phì
Định nghĩa
Béo phì là tình trạng tích tụ mỡ bất thường hoặc quá mức ảnh hưởng đến sức khỏe, thông thường được đánh giá bằng chỉ số khối cơ thể (BMI) từ 30 trở lên.
Đối tượng
Người lớn và trẻ em khắp mọi lứa tuổi, đặc biệt có thói quen ăn uống kém lành mạnh và lối sống thụ động.
Chẩn đoán
Đo chiều cao, cân nặng tính chỉ số BMI, đo chu vi eo, kê khai bệnh sử và xét nghiệm cận lâm sàng để tầm soát biến chứng.
Tiên lượng
Nếu không kiểm soát, béo phì có thể dẫn đến nhiều bệnh mạn tính và giảm chất lượng cuộc sống, tăng nguy cơ tử vong sớm.
Phân loại bệnh
Béo phì nguyên phát
Béo phì do mất cân bằng năng lượng giữa hấp thu và tiêu hao, thông thường do thói quen ăn uống và sinh hoạt.
Béo phì thứ phát
Béo phì do bệnh nền hoặc yếu tố nội tiết như suy giáp, cường tuyến thượng thận, hội chứng Cushing.
Béo phì trung tâm
Tích tụ mỡ chủ yếu ở bụng, tăng nguy cơ bệnh tim mạch và tiểu đường.
Béo phì toàn thân
Mỡ tích tụ khắp cơ thể, ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan.
Triệu chứng
Tăng cân và tích tụ mỡ
Cơ thể to ra, đặc biệt ở bụng, hông, đông mô
Khó thở khi vận động
Cảm giác hụt hơi, mệt mỏi nhanh khi hoạt động thể chất
Đau khớp
Đặc biệt là khớp gối, hàm hám do trọng lượng cơ thể tăng.
Rối loạn giấc ngủ
Ngủ ngáy, ngưng thở khi ngủ do tích tụ mỡ quanh cổ
Mệt mỏi, uể oải
Cảm thấy thiếu năng lượng, kém tập trung
Da thay đổi
Nám, thâm, nứt nẻ, đặc biệt ở những vùng nếp gấp
Yếu tố nguy cơ
Thói quen ăn uống
Ăn nhiều thức ăn nhiều calo, đường, chất béo
Lối sống thụ động
Thiếu hoạt động thể lực, ngồi nhiều
Yếu tố di truyền
Tiền sử gia đình có người bị béo phì
Rối loạn nội tiết
Bệnh tuyến giáp, cường tuyến thượng thận, hội chứng buồng trứng đa nang
Thuốc
Một số thuốc như corticosteroid, thuốc chống trầm cảm có thể gây tăng cân
Biến chứng
Bệnh tim mạch
Tăng nguy cơ cao huyết áp, nhồi máu cơ tim, đột quỵ
Tiểu đường type 2
Kháng insulin, tăng đường huyết mạn tính
Rối loạn hô hấp
Ngưng thở khi ngủ, hen suyễn, suy hô hấp mạn tính
Vấn đề xương khớp
Thoái hóa khớp, đau lưng, viêm khớp do trọng lượng cơ thể lớn
Ảnh hưởng tâm thần
Trầm cảm, lo âu, tự ti do thay đổi ngoại hình và sức khỏe
Điều trị
1
Thay đổi lối sống
Ăn uống cân đối, giảm calo và tăng hoạt động thể chất
2
Điều trị bằng thuốc
Sử dụng thuốc giảm cân theo chỉ định của bác sĩ trong trường hợp cần thiết
3
Can thiệp phẫu thuật
Phẫu thuật giảm thể trọng như phẫu thuật dạ dày khi béo phì nghiêm trọng và không đáp ứng điều trị khác
4
Hỗ trợ theo dõi dài hạn
Giám sát sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng và quản lý bệnh đồng thời
Phòng ngừa
Ăn uống lành mạnh
Ăn đủ rau củ, hạn chế thức ăn nhanh, đường và chất béo bão hòa
Tăng cường vận động
Tập thể dục đều đặn ít nhất 150 phút mỗi tuần
Kiểm soát trọng lượng
Theo dõi cân nặng thường xuyên và duy trì chỉ số BMI hợp lý
Khám sức khỏe định kỳ
Phát hiện sớm các bệnh nền liên quan và tư vấn điều trị kịp thời
Câu hỏi thường gặp
Béo phì có thể chữa khỏi hoàn toàn không?
Béo phì là bệnh mạn tính, khó chữa khỏi hoàn toàn nhưng có thể kiểm soát hiệu quả bằng thay đổi thói quen sinh hoạt và điều trị phù hợp.
Làm thế nào để giảm cân an toàn?
Ăn uống lành mạnh, tập thể dục đều đặn, tìm kiếm sự tư vấn từ chuyên gia y tế khi cần thiết.
Béo phì ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?
Béo phì tăng nguy cơ tiểu đường, bệnh tim mạch, rối loạn hô hấp, và các vấn đề về xương khớp và tinh thần.