U nang buồng trứng là gì?
U nang buồng trứng là tình trạng xuất hiện một khối chứa dịch hoặc mô bất thường hình thành trong hoặc trên bề mặt buồng trứng. Đây là bệnh lý phụ khoa khá phổ biến ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Phần lớn u nang buồng trứng là lành tính và có thể tự biến mất, tuy nhiên một số trường hợp có thể phát triển lớn và gây biến chứng nếu không được theo dõi đúng cách.
Các loại u nang buồng trứng thường gặp
U nang buồng trứng được chia thành 2 nhóm chính:
1. U nang cơ năng
- Hình thành do rối loạn hoạt động của nang trứng trong chu kỳ kinh nguyệt
- Thường gặp nhất ở phụ nữ trẻ
- Có thể tự biến mất sau vài tuần đến vài chu kỳ kinh
- Ít gây nguy hiểm
2. U nang thực thể
- Hình thành do tổn thương cấu trúc buồng trứng
- Bao gồm: u nang bì, u nang nước, u nang nhầy…
- Có xu hướng phát triển âm thầm, kích thước lớn dần
- Có thể gây biến chứng như xoắn nang, vỡ nang hoặc nguy cơ ác tính
Nguyên nhân gây u nang buồng trứng
U nang buồng trứng có thể hình thành do nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó phổ biến gồm:
1. Rối loạn phát triển nang trứng
Khi nang trứng không phát triển hoặc không rụng đúng chu kỳ, dịch có thể tích tụ và hình thành u nang.
2. Rối loạn nội tiết tố
Sự mất cân bằng hormone sinh dục nữ là một trong những nguyên nhân quan trọng gây u nang. Tình trạng này có thể đi kèm:
- Kinh nguyệt không đều
- Tăng cân bất thường
- Rối loạn rụng trứng
3. Thể vàng hoạt động bất thường
Sau khi rụng trứng, thể vàng có thể phát triển quá mức, gây rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và hình thành nang.
4. Xuất huyết trong nang trứng
Khi mạch máu trong nang bị vỡ có thể gây chảy máu trong nang, tạo điều kiện hình thành u nang bất thường.
5. Yếu tố liên quan thai kỳ hoặc hormone HCG
Trong một số trường hợp mang thai hoặc điều trị nội tiết, hormone HCG tăng cao có thể kích thích hình thành nang buồng trứng.
Yếu tố nguy cơ làm tăng u nang buồng trứng
Một số đối tượng có nguy cơ cao hơn:
- Người từng bị u nang buồng trứng
- Rối loạn kinh nguyệt kéo dài
- Thừa cân, béo phì
- Tiền sử gia đình có bệnh phụ khoa
- Rối loạn nội tiết tố kéo dài
Dấu hiệu u nang buồng trứng
Nhiều trường hợp u nang không có triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, người bệnh có thể gặp:
- Đau âm ỉ hoặc tức vùng bụng dưới
- Rối loạn kinh nguyệt
- Căng tức bụng
- Đau khi quan hệ
- Đau bụng dữ dội (trường hợp biến chứng như xoắn hoặc vỡ nang)
Cách chẩn đoán u nang buồng trứng
U nang buồng trứng không thể tự phát hiện bằng mắt thường mà cần thăm khám y khoa.
Các phương pháp chẩn đoán gồm:
- Khám phụ khoa định kỳ
- Siêu âm buồng trứng (quan trọng nhất)
- Chụp CT hoặc MRI khi cần đánh giá sâu hơn
- Xét nghiệm hormone
- Xét nghiệm máu trong trường hợp nghi ngờ ác tính
U nang buồng trứng có nguy hiểm không?
Không phải tất cả u nang đều nguy hiểm.
- U nhỏ, lành tính: có thể tự biến mất, chỉ cần theo dõi
- U lớn hoặc bất thường: có thể gây biến chứng như xoắn nang, vỡ nang
- Trường hợp hiếm: có nguy cơ ác tính nếu không được phát hiện sớm
Khi nào cần đi khám ngay?
Bạn nên đi khám sớm nếu có:
- Đau bụng dưới đột ngột, dữ dội
- Chóng mặt, buồn nôn, ngất
- Ra máu âm đạo bất thường
- Sốt hoặc đau tăng nhanh
- Nghi ngờ có khối bất thường vùng bụng dưới
Lưu ý trong theo dõi u nang buồng trứng
- Khám phụ khoa định kỳ 6–12 tháng/lần
- Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ
- Không tự ý dùng thuốc nội tiết
- Theo dõi kích thước u qua siêu âm
- Đi khám ngay nếu có triệu chứng bất thường
Kết luận
U nang buồng trứng là bệnh lý khá phổ biến ở phụ nữ và đa số là lành tính. Tuy nhiên, bệnh có thể diễn tiến phức tạp nếu không được theo dõi đúng cách. Việc khám phụ khoa định kỳ và chẩn đoán bằng siêu âm là cách hiệu quả nhất để phát hiện sớm và kiểm soát bệnh, từ đó hạn chế biến chứng nguy hiểm.
Bình luận (0)