Bệnh Vẩy Nến Là Gì?
Vẩy nến là tình trạng viêm da mạn tính có liên quan đến hệ miễn dịch. Ở người mắc bệnh, hệ miễn dịch tác động khiến quá trình thay mới tế bào da diễn ra nhanh hơn bình thường.
Khi các tế bào da tích tụ trên bề mặt, những vùng da tổn thương có thể trở nên dày, đỏ và xuất hiện lớp vảy đặc trưng.
Bệnh có thể diễn biến theo từng đợt. Có thời điểm triệu chứng giảm rõ rệt nhưng cũng có lúc tổn thương bùng phát trở lại.
Một số dạng vẩy nến thường gặp gồm:
- Vẩy nến thể mảng: dạng phổ biến, thường tạo các mảng da đỏ phủ vảy trắng bạc.
- Vẩy nến da đầu: tổn thương xuất hiện ở da đầu, có thể lan ra vùng trán hoặc sau tai.
- Vẩy nến thể giọt: xuất hiện nhiều tổn thương nhỏ dạng giọt, thường gặp sau một số nhiễm trùng.
- Vẩy nến thể nghịch: thường xuất hiện ở các nếp gấp da như nách, bẹn hoặc dưới ngực.
- Vẩy nến mủ: có thể xuất hiện các mụn mủ trên nền da đỏ và cần được đánh giá y tế.
- Vẩy nến đỏ da toàn thân: dạng hiếm nhưng nghiêm trọng, có thể khiến vùng da rộng bị đỏ và bong tróc.
Dấu Hiệu Nhận Biết Bệnh Vẩy Nến
Biểu hiện của vẩy nến có thể khác nhau tùy thể bệnh và vị trí tổn thương. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:
- Xuất hiện các mảng da đỏ, dày.
- Trên bề mặt có vảy trắng bạc.
- Da khô, dễ nứt và có thể chảy máu khi tổn thương sâu hoặc bị cào gãi.
- Ngứa hoặc cảm giác khó chịu tại vùng tổn thương.
- Tổn thương xuất hiện ở da đầu, khuỷu tay, đầu gối hoặc thân mình.
- Móng tay có thể xuất hiện các chấm lõm, đổi màu, dày lên hoặc bong khỏi nền móng ở một số người.
Vẩy nến đôi khi cũng liên quan đến viêm khớp vẩy nến. Nếu người bệnh có đau, sưng hoặc cứng khớp kéo dài, đặc biệt là tình trạng cứng khớp vào buổi sáng, nên đi khám để được đánh giá.
Nguyên Nhân Nào Gây Ra Bệnh Vẩy Nến?
Vẩy nến không có một nguyên nhân duy nhất. Yếu tố di truyền và hoạt động của hệ miễn dịch đều có vai trò trong cơ chế bệnh.
Bên cạnh đó, một số yếu tố có thể kích hoạt hoặc làm bệnh bùng phát ở người có cơ địa vẩy nến.
Stress Kéo Dài
Căng thẳng tâm lý có thể là một trong những yếu tố kích hoạt đợt bùng phát ở một số người.
Vì vậy, duy trì giấc ngủ và tìm cách quản lý căng thẳng phù hợp có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh.
Tổn Thương Da
Vết cắt, trầy xước, cháy nắng hoặc các tổn thương khác trên da đôi khi có thể kích hoạt tổn thương vẩy nến tại vị trí bị tổn thương. Hiện tượng này được gọi là hiện tượng Koebner.
Do đó, người mắc vẩy nến nên hạn chế cào gãi hoặc làm tổn thương vùng da đang nhạy cảm.
Nhiễm Trùng
Một số bệnh nhiễm trùng, đặc biệt nhiễm trùng đường hô hấp do liên cầu khuẩn, có thể liên quan đến sự xuất hiện hoặc bùng phát của một số dạng vẩy nến.
Một Số Thuốc
Một số loại thuốc có thể làm vẩy nến xuất hiện hoặc nặng hơn ở một số người. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc kê đơn nếu nghi ngờ thuốc có liên quan đến tình trạng da.
Thay vào đó, hãy trao đổi với bác sĩ để cân nhắc phương án phù hợp.
Thời Tiết Và Môi Trường
Không khí khô, lạnh có thể khiến da mất nước và làm triệu chứng khó chịu hơn ở một số người. Ngược lại, ánh nắng ở mức độ phù hợp có thể giúp một số người cải thiện tổn thương, nhưng cháy nắng lại có thể làm bệnh nặng hơn.
Bệnh Vẩy Nến Có Phòng Tránh Được Không?
Hiện chưa có biện pháp nào đảm bảo phòng ngừa hoàn toàn bệnh vẩy nến, đặc biệt khi bệnh có liên quan đến yếu tố di truyền và miễn dịch.
Tuy nhiên, nếu đã mắc bệnh, người bệnh có thể giảm nguy cơ bùng phát bằng cách hạn chế những yếu tố kích hoạt phù hợp với bản thân.
Cách Phòng Ngừa Và Hạn Chế Bùng Phát Vẩy Nến
1. Dưỡng Ẩm Da Thường Xuyên
Da khô có thể làm tăng cảm giác ngứa và khó chịu. Sử dụng sản phẩm dưỡng ẩm phù hợp thường xuyên có thể giúp duy trì hàng rào bảo vệ da.
Nên ưu tiên sản phẩm dịu nhẹ, không chứa thành phần dễ gây kích ứng đối với làn da của mình.
2. Hạn Chế Cào Gãi
Cào hoặc bóc lớp vảy có thể làm da bị tổn thương và tăng nguy cơ xuất hiện tổn thương mới.
Khi ngứa, thay vì gãi mạnh, có thể sử dụng biện pháp làm dịu da phù hợp hoặc trao đổi với bác sĩ nếu tình trạng ngứa kéo dài.
3. Tránh Cháy Nắng
Ánh nắng có thể có tác động khác nhau đối với từng người mắc vẩy nến. Một số người có thể cải thiện khi tiếp xúc với ánh nắng ở mức phù hợp, nhưng cháy nắng có thể làm tổn thương da và kích hoạt đợt bùng phát.
Do đó, không nên tự ý phơi nắng kéo dài để điều trị vẩy nến.
4. Quản Lý Căng Thẳng
Có thể lựa chọn những hoạt động phù hợp với bản thân như vận động, thư giãn, ngủ đủ hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân.
Mục tiêu không phải loại bỏ hoàn toàn stress mà là tìm cách kiểm soát căng thẳng kéo dài.
5. Không Hút Thuốc Và Hạn Chế Rượu Bia
Hút thuốc và sử dụng rượu bia có thể liên quan đến tình trạng vẩy nến nặng hơn ở một số người. Hạn chế hoặc tránh những yếu tố này có lợi cho sức khỏe tổng thể và có thể hỗ trợ kiểm soát bệnh.
6. Duy Trì Lối Sống Lành Mạnh
Duy trì cân nặng phù hợp, vận động thường xuyên, ăn đa dạng thực phẩm và ngủ đủ có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Không có một “chế độ ăn chữa khỏi vẩy nến” áp dụng cho tất cả mọi người. Người bệnh không nên tự ý loại bỏ nhiều nhóm thực phẩm chỉ vì những thông tin chưa được kiểm chứng.
7. Tuân Thủ Phác Đồ Điều Trị
Vẩy nến là bệnh mạn tính và có thể cần điều trị lâu dài. Tùy mức độ và thể bệnh, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi, quang trị liệu hoặc thuốc điều trị toàn thân.
Không nên tự ý ngừng thuốc khi triệu chứng đã giảm hoặc tự mua thuốc bôi kéo dài, đặc biệt với các sản phẩm chứa corticosteroid.
Khi Nào Người Bệnh Vẩy Nến Nên Đi Khám?
Nếu xuất hiện các mảng da đỏ, dày, bong vảy kéo dài hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh nên đi khám chuyên khoa da liễu để xác định nguyên nhân.
Cần được đánh giá sớm nếu:
- Tổn thương lan rộng nhanh.
- Da đau, sưng hoặc xuất hiện mụn mủ.
- Tổn thương ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt và giấc ngủ.
- Có đau hoặc sưng khớp.
- Toàn thân đỏ, bong tróc trên diện rộng.
- Triệu chứng không cải thiện dù đã chăm sóc da.
Đặc biệt, tình trạng đỏ da và bong tróc gần như toàn thân kèm rét run, sốt hoặc cảm giác rất mệt cần được xử lý y tế kịp thời.
Bệnh Vẩy Nến Có Lây Không?
Không. Vẩy nến không phải bệnh truyền nhiễm và không lây qua tiếp xúc thông thường, bắt tay, ôm hoặc dùng chung không gian.
Vì vậy, người mắc vẩy nến không cần cách ly khỏi người thân vì lo ngại lây bệnh.
Tuy nhiên, các tổn thương da có thể ảnh hưởng đến tâm lý và sự tự tin của người bệnh. Việc cung cấp thông tin đúng về bệnh giúp hạn chế sự kỳ thị không cần thiết.
Kết Luận
Bệnh vẩy nến là bệnh da mạn tính liên quan đến hệ miễn dịch và hiện chưa có cách phòng ngừa hoàn toàn. Tuy nhiên, người bệnh có thể hạn chế các đợt bùng phát bằng cách dưỡng ẩm, tránh tổn thương da, quản lý căng thẳng, hạn chế rượu bia và thuốc lá, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị.
Nếu các tổn thương da kéo dài, tái phát hoặc đi kèm đau khớp, người bệnh nên khám da liễu để được chẩn đoán và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.
Bình luận (0)