Tổng quan bệnh viêm não tự miễn

Định nghĩa

Viêm não tự miễn là tình trạng viêm của não do hệ miễn dịch tấn công nhầm vào mô não, không phải do nhiễm trùng, gây rối loạn chức năng thần kinh.

Đối tượng

Mọi lứa tuổi có thể mắc, thường gặp ở trẻ em và người trẻ tuổi, đặc biệt là người có tiền sử bệnh tự miễn hoặc ung thư.

Chẩn đoán

Dựa trên triệu chứng lâm sàng, MRI não, xét nghiệm dịch não tủy, phát hiện kháng thể tự miễn trong máu hoặc dịch não tủy.

Tiên lượng

Phát hiện và điều trị sớm giúp cải thiện chức năng thần kinh, giảm tàn phế; tiên lượng phụ thuộc vào mức độ tổn thương và đáp ứng điều trị.

Phân loại bệnh

Viêm não tự miễn kháng thể NMDA

Loại phổ biến nhất, liên quan đến kháng thể chống thụ thể NMDAR, thường gặp ở phụ nữ trẻ.

Viêm não tự miễn kháng thể AMPA hoặc GABA

Liên quan đến các kháng thể chống thụ thể AMPA hoặc GABA, gây rối loạn thần kinh đa dạng.

Viêm não tự miễn không kháng thể đặc hiệu

Trường hợp không phát hiện được kháng thể đặc hiệu nhưng vẫn có dấu hiệu viêm não do miễn dịch.

Viêm não tự miễn liên quan ung thư

Viêm não do phản ứng miễn dịch thứ phát sau ung thư, gọi là viêm não ung thư tự miễn.

Triệu chứng

Rối loạn ý thức

Mất tập trung, lú lẫn, hôn mê có thể xảy ra.

Co giật

Các cơn động kinh thường gặp, đôi khi khó kiểm soát.

Rối loạn vận động

Run, cứng cơ, vận động không phối hợp hoặc yếu liệt chi.

Rối loạn hành vi và tâm thần

Thay đổi tính cách, lo âu, hoang tưởng hoặc ảo giác.

Rối loạn ngôn ngữ

Khó nói hoặc mất khả năng nói.

Suy giảm trí nhớ

Khó ghi nhớ, mất trí nhớ ngắn hạn hoặc dài hạn.

Rối loạn vận động mắt

Nhìn đôi, liệt dây thần kinh sọ não.

Yếu tố nguy cơ

Tiền sử bệnh tự miễn

Người có bệnh tự miễn khác dễ mắc viêm não tự miễn.

Cao

Ung thư

Một số loại ung thư liên quan đến viêm não tự miễn ung thư.

Trung bình

Tuổi và giới tính

Phổ biến hơn ở trẻ em, thanh thiếu niên và phụ nữ trẻ.

Trung bình

Nhiễm khuẩn hoặc viêm trước đó

Một số trường hợp xuất hiện sau nhiễm virus hoặc viêm não.

Thấp

Biến chứng

Rối loạn thần kinh nặng

Ảnh hưởng chức năng vận động, cảm giác, gây liệt hoặc mất khả năng vận động.

Động kinh kéo dài

Các cơn co giật liên tục, khó kiểm soát làm tổn thương não.

Suy giảm nhận thức

Mất trí nhớ, khó tập trung, ảnh hưởng sinh hoạt hàng ngày.

Biến chứng tâm thần

Trầm cảm, lo âu, rối loạn hành vi do tổn thương não.

Tử vong

Trường hợp nặng nếu không điều trị kịp thời có thể dẫn đến tử vong.

Điều trị

Điều trị ức chế miễn dịch cấp tính

Dùng corticosteroid liều cao để giảm viêm não nhanh chóng.

Liệu pháp thay thế huyết tương hoặc IVIG

Giúp loại bỏ hoặc trung hòa kháng thể tự miễn trong máu.

Thuốc ức chế miễn dịch duy trì

Sử dụng thuốc như rituximab hoặc cyclophosphamide để ngăn tái phát.

Hỗ trợ và phục hồi chức năng

Vật lý trị liệu, tâm lý trị liệu và theo dõi lâu dài để phục hồi.

Phòng ngừa

Phát hiện và điều trị sớm

Nhận biết triệu chứng để can thiệp kịp thời giảm tổn thương não.

Kiểm soát bệnh tự miễn

Quản lý tốt các bệnh tự miễn khác giảm nguy cơ viêm não tự miễn.

Theo dõi ung thư

Phát hiện sớm và điều trị ung thư liên quan nếu có.

Lối sống lành mạnh

Giữ sức khỏe tổng thể tốt, hạn chế stress và các yếu tố kích thích miễn dịch.

Câu hỏi thường gặp

Viêm não tự miễn có chữa khỏi được không?

Nếu được phát hiện và điều trị sớm, nhiều trường hợp có thể phục hồi hoàn toàn hoặc cải thiện rõ rệt.

Triệu chứng viêm não tự miễn thường kéo dài bao lâu?

Thời gian triệu chứng thay đổi, có thể từ vài tuần đến vài tháng tùy đáp ứng điều trị.

Làm sao để phân biệt viêm não tự miễn với viêm não do nhiễm trùng?

Cần làm các xét nghiệm dịch não tủy, hình ảnh học và xét nghiệm kháng thể để chẩn đoán chính xác.

Viêm não tự miễn