Dinh dưỡng
Tổng quan bệnh trào ngược dạ dày thực quản
Định nghĩa
Trào ngược dạ dày thực quản (GERD) là tình trạng axit hoặc dịch dạ dày trào ngược lên thực quản gây kích thích và tổn thương niêm mạc thực quản.
Đối tượng
Người ở mọi lứa tuổi, đặc biệt những người thừa cân, hút thuốc, hoặc có thói quen ăn uống không lành mạnh.
Chẩn đoán
Dựa trên triệu chứng lâm sàng, nội soi thực quản dạ dày, đo pH thực quản, và các xét nghiệm bổ trợ khác.
Tiên lượng
Nếu được điều trị và kiểm soát tốt, bệnh có thể cải thiện; ngược lại có thể gây biến chứng nghiêm trọng như viêm loét, hẹp thực quản.
Phân loại bệnh
GERD không Barrett
Trào ngược dạ dày thực quản thông thường, chưa có biến đổi tế bào niêm mạc thực quản.
GERD kèm Barrett thực quản
Biến đổi tế bào niêm mạc thực quản do trào ngược kéo dài, có nguy cơ ung thư thực quản.
GERD kèm biến chứng
Bao gồm viêm loét, hẹp thực quản hoặc xuất huyết thực quản do tổn thương niêm mạc.
GERD thể không điển hình
Triệu chứng ngoài đường tiêu hóa như ho mạn tính, viêm thanh quản, hen suyễn do trào ngược.
Triệu chứng
Cảm giác nóng rát sau xương ức, thường xuất hiện sau ăn hoặc khi nằm.
Ợ chua
Dịch axit hoặc thức ăn trào lên miệng gây cảm giác chua hoặc đắng.
Đau ngực
Đau hoặc khó chịu ở vùng ngực, có thể nhầm lẫn với đau tim.
Khó nuốt
Cảm giác vướng nghẹn hoặc đau khi nuốt do viêm hoặc hẹp thực quản.
Ho mạn tính và khàn giọng
Ho kéo dài, khàn tiếng do axit trào ngược lên thanh quản.
Buồn nôn hoặc nôn
Thường gặp khi trào ngược nặng hoặc kèm theo viêm dạ dày.
Yếu tố nguy cơ
Thừa cân, béo phì
Tăng áp lực ổ bụng làm tăng nguy cơ trào ngược
Hút thuốc lá
Làm giảm chức năng cơ thắt thực quản dưới và tăng tiết axit dạ dày
Thói quen ăn uống
Ăn quá no, ăn đồ chua cay, uống rượu, cà phê kích thích trào ngược
Thai kỳ
Áp lực bụng tăng và thay đổi hormone làm tăng nguy cơ trào ngược
Biến chứng
Viêm thực quản
Tổn thương niêm mạc thực quản do axit gây viêm và đau.
Hẹp thực quản
Niêm mạc sẹo gây thu hẹp thực quản, làm khó nuốt.
Barrett thực quản
Biến đổi tế bào tiền ung thư do trào ngược kéo dài.
Ung thư thực quản
Nguy cơ tăng cao ở bệnh nhân Barrett thực quản nếu không điều trị tốt.
Điều trị
1
Thay đổi lối sống
Giảm cân, tránh thức ăn kích thích, không nằm ngay sau ăn, nâng cao đầu giường khi ngủ
2
Dùng thuốc
Thuốc ức chế bơm proton, thuốc kháng axit giúp giảm tiết axit dạ dày
3
Can thiệp ngoại khoa
Phẫu thuật nâng cơ thắt thực quản dưới trong trường hợp nặng hoặc thuốc không hiệu quả
4
Theo dõi lâu dài
Khám định kỳ, nội soi theo dõi biến chứng và điều chỉnh điều trị kịp thời
Phòng ngừa
Ăn uống hợp lý
Tránh thức ăn cay, chua, béo, hạn chế rượu bia và cà phê
Kiểm soát cân nặng
Duy trì cân nặng hợp lý để giảm áp lực ổ bụng
Không nằm ngay sau ăn
Chờ ít nhất 2-3 giờ trước khi nằm hoặc ngủ
Ngủ với đầu cao
Nâng cao đầu khi ngủ giúp ngăn trào ngược axit dạ dày lên thực quản
Câu hỏi thường gặp
Trào ngược dạ dày thực quản có chữa khỏi được không?
Không phải trường hợp nào cũng khỏi hoàn toàn, nhưng kiểm soát tốt triệu chứng và thay đổi lối sống giúp cải thiện đáng kể.
Có những biến chứng nào nguy hiểm của bệnh?
Viêm loét thực quản, hẹp thực quản, Barrett thực quản và nguy cơ ung thư thực quản nếu không điều trị kịp thời.
Làm sao để hạn chế bệnh tái phát?
Duy trì lối sống lành mạnh, tránh thức ăn kích thích, kiểm soát cân nặng và tuân thủ điều trị theo chỉ định.