Tổng quan bệnh sốt rét

Định nghĩa

Sốt rét là bệnh truyền nhiễm do ký sinh trùng Plasmodium gây ra, lây truyền qua muỗi Anopheles đốt, gây sốt cao cùng nhiều triệu chứng toàn thân.

Đối tượng

Mọi lứa tuổi, đặc biệt người sống ở vùng có muỗi truyền bệnh, khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới.

Chẩn đoán

Dựa vào triệu chứng lâm sàng kết hợp xét nghiệm máu tìm ký sinh trùng Plasmodium hoặc test nhanh kháng nguyên.

Tiên lượng

Phát hiện và điều trị kịp thời giúp hồi phục nhanh, tránh biến chứng nặng và tử vong.

Phân loại bệnh

Sốt rét do Plasmodium falciparum

Thể nguy hiểm nhất, gây bệnh nặng và dễ biến chứng, có thể dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Sốt rét do Plasmodium vivax

Thường gây bệnh nhẹ hơn, nhưng có thể tái phát do ký sinh trùng tồn tại ở gan.

Sốt rét do Plasmodium malariae và Plasmodium ovale

Ít phổ biến, gây bệnh nhẹ và có thể tái phát nhưng ít nguy hiểm hơn.

Sốt rét hỗn hợp

Do nhiễm đồng thời nhiều loại Plasmodium, biểu hiện triệu chứng đa dạng.

Triệu chứng

Sốt cao từng cơn

Sốt nóng bừng, thường kèm rét run, kéo dài vài giờ rồi hạ nhiệt.

Đau đầu

Đau đầu dữ dội hoặc kéo dài, thường đi kèm sốt.

Đau cơ, mỏi mệt

Cảm giác đau nhức cơ, mệt mỏi toàn thân, suy nhược.

Buồn nôn, nôn

Kèm theo chán ăn, có thể nôn mửa.

Đổ mồ hôi nhiều

Sau cơn sốt cao, người bệnh thường đổ mồ hôi profuse.

Thiếu máu

Do ký sinh trùng phá hủy hồng cầu gây thiếu máu, da xanh xao.

Vàng da, lách to

Có thể gặp ở các trường hợp mạn tính hoặc tái phát nhiều lần.

Yếu tố nguy cơ

Sống hoặc đi lại vùng dịch

Khu vực có muỗi Anopheles hoạt động và ký sinh trùng lưu hành.

Cao

Không sử dụng biện pháp phòng muỗi

Không dùng màn chống muỗi hoặc thuốc xịt muỗi.

Cao

Trẻ nhỏ và phụ nữ mang thai

Đối tượng dễ mắc bệnh nặng và biến chứng.

Cao

Hệ miễn dịch suy giảm

Người bị HIV/AIDS hoặc bệnh mạn tính dễ mắc bệnh nặng.

Trung bình

Điều kiện sống kém vệ sinh

Tạo điều kiện cho muỗi sinh sản và phát triển.

Trung bình

Biến chứng

Sốt rét ác tính

Gây tổn thương não, hôn mê, co giật, có thể tử vong nếu không điều trị kịp thời.

Thiếu máu nặng

Do phá hủy hồng cầu và giảm sản xuất hồng cầu trong tủy xương.

Suy đa cơ quan

Ảnh hưởng đến thận, gan, phổi, gây suy chức năng các cơ quan này.

Phù phổi cấp

Gây khó thở, có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Điều trị

Chẩn đoán xác định

Xét nghiệm máu tìm ký sinh trùng để xác định chủng Plasmodium và mức độ bệnh.

Dùng thuốc chống sốt rét

Sử dụng thuốc đặc hiệu theo phác đồ, như artemisinin, chloroquine hoặc phối hợp thuốc.

Điều trị hỗ trợ

Bổ sung dịch truyền, điều chỉnh điện giải, truyền máu nếu thiếu máu nặng.

Theo dõi và phòng tái phát

Giám sát diễn biến bệnh và dùng thuốc dự phòng nếu cần thiết để tránh tái phát.

Phòng ngừa

Sử dụng màn chống muỗi

Ngủ màn tẩm hóa chất diệt muỗi để tránh muỗi đốt.

Diệt loăng quăng

Loại bỏ nơi muỗi đẻ trứng như ao tù, nước đọng quanh nhà.

Mặc quần áo dài

Tránh để da tiếp xúc trực tiếp khi ở vùng có muỗi.

Điều trị dự phòng

Dùng thuốc phòng bệnh cho người đi vùng dịch, phụ nữ mang thai.

Câu hỏi thường gặp

Sốt rét có được chữa khỏi hoàn toàn không?

Có thể chữa khỏi nếu phát hiện và điều trị kịp thời theo phác đồ đúng.

Sốt rét có thể tái phát không?

Có thể tái phát, đặc biệt với Plasmodium vivax và ovale do ký sinh trùng tồn tại ở gan.

Làm thế nào để phòng tránh sốt rét hiệu quả?

Sử dụng màn chống muỗi, diệt loăng quăng, tránh muỗi đốt và dùng thuốc dự phòng khi cần.

Sốt rét