Tổng quan bệnh sốt phát ban

Định nghĩa

Sốt phát ban là bệnh nhiễm virus đặc trưng bởi sốt kéo dài và phát ban trên da, thường gặp ở trẻ em và có thể do nhiều loại virus khác nhau gây ra.

Đối tượng

Trẻ nhỏ là đối tượng chủ yếu mắc bệnh, nhưng người lớn cũng có thể bị, nhất là khi miễn dịch yếu hoặc tiếp xúc với nguồn lây nhiễm.

Chẩn đoán

Dựa trên triệu chứng lâm sàng như sốt, phát ban, kéo dài sốt và có thể xét nghiệm huyết thanh hoặc PCR để xác định virus gây bệnh.

Tiên lượng

Thường tự giới hạn và hồi phục tốt trong vòng vài tuần nếu được chăm sóc đúng cách, nhưng có thể gặp biến chứng nếu không điều trị kịp thời.

Phân loại bệnh

Sốt phát ban do virus Rubella

Gây phát ban nhẹ kèm theo sốt, có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới thai nhi khi mẹ mắc bệnh khi mang thai.

Sốt phát ban do virus sởi

Phát ban rông, kèm theo sốt cao và ho, có thể gây biến chứng nặng ở trẻ nhỏ.

Sốt phát ban do virus Parvovirus B19

Gây phát ban dạng "má đỏ" trên mặt, thường gặp ở trẻ em.

Sốt phát ban do virus Herpes (Sốt phát ban thứ 6)

Thường gặp ở trẻ nhỏ với sốt cao đột ngột và phát ban sau sốt.

Triệu chứng

Sốt cao đột ngột

Sốt thường từ 3 đến 7 ngày, có thể kèm theo mệt mỏi, đau đầu.

Phát ban trên da

Nổi mẩn đỏ, phát ban rông hoặc từng khu vực, thường xuất hiện sau sốt.

Ho, chảy nước mũi

Triệu chứng hô hấp đi kèm trong một số loại sốt phát ban như sởi.

Viêm kết mạc

Mắt đỏ, có dáng viêm, thường gặp trong bệnh sởi.

Sưng hạch bạch huyết

Sưng nề hạch ở cổ hoặc nách, dấu hiệu phòng bệnh của rubella.

Đau cơ, khớp

Thường gặp ở người lớn mắc rubella hoặc các dạng sốt phát ban khác.

Tiêu chảy hoặc nôn

Triệu chứng phụ kèm theo ở một số trường hợp nặng hoặc trẻ nhỏ.

Yếu tố nguy cơ

Chưa tiêm ngừa vắc xin

Người chưa tiêm vắc xin sởi, rubella có nguy cơ cao mắc bệnh.

Cao

Trẻ nhỏ dưới 5 tuổi

Trẻ em dòng tuổi dễ mắc bệnh và biến chứng hơn người lớn.

Cao

Tiếp xúc gần với người bệnh

Tiếp xúc với dịch tiết hô hấp của người nhiễm virus là nguy cơ lây bệnh cao.

Trung bình

Suy giảm miễn dịch

Người có hệ miễn dịch yếu dễ bị nhiễm trùng và biến chứng.

Trung bình

Phụ nữ mang thai

Phụ nữ mang thai chưa miễn dịch có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thai nhi.

Cao

Biến chứng

Viêm phổi

Bội nhiễm vi khuẩn sau sốt phát ban, đặc biệt ở trẻ nhỏ và người suy giảm miễn dịch.

Viêm não

Viêm não do virus hoặc biến chứng thần kinh nguy hiểm, cần cấp cứu kịp thời.

Thai nhi bị dị tật

Phụ nữ mang thai bị rubella có thể sinh con mắc các dị tật bẩm sinh nghiêm trọng.

Biến chứng hô hấp

Viêm họng, viêm thanh quản, tắc nghẽn hô hấp có thể xảy ra ở trẻ nhỏ.

Tử vong

Hiếm gặp nhưng có thể xảy ra ở người có biến chứng nặng hoặc suy giảm miễn dịch.

Điều trị

Chăm sóc hỗ trợ

Giữ cơ thể đủ nước, hạ sốt bằng thuốc phù hợp, nghỉ ngơi đầy đủ.

Điều trị triệu chứng

Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau, thuốc chống ngứa nếu cần thiết.

Điều trị biến chứng

Điều trị kịp thời viêm phổi, viêm não hoặc các biến chứng nhiễm trùng khác.

Phòng ngừa bằng vắc xin

Tiêm vắc xin sởi, quai bị, rubella (MMR) theo lịch tiêm chủng để ngăn ngừa bệnh.

Phòng ngừa

Tiêm chủng đầy đủ

Thực hiện tiêm vắc xin MMR đúng lịch cho trẻ em và người chưa tiêm.

Giữ vệ sinh

Rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, tránh tiếp xúc gần người bệnh.

Cách ly người bệnh

Cách ly bệnh nhân trong thời gian lây nhiễm để hạn chế phân bố virus.

Theo dõi sức khỏe

Phụ nữ mang thai cần theo dõi sức khỏe và khám thai định kỳ đầy đủ.

Câu hỏi thường gặp

Sốt phát ban có lành tính không?

Hầu hết sốt phát ban do virus lành tính và tự hồi phục, nhưng có thể nguy hiểm khi có biến chứng.

Có thể phân biệt sốt phát ban và bệnh khác như thế nào?

Dựa vào đặc điểm phát ban, triệu chứng kèm theo và xét nghiệm cận lâm sàng để phân biệt.

Có cần tiêm lại vắc xin nếu đã mắc sốt phát ban?

Người mắc bệnh mà không tiêm vắc xin vẫn nên tiêm chủng để đảm bảo miễn dịch lâu dài và phòng bệnh biến thể.

Sốt phát ban