Tổng quan bệnh sốc phản vệ

Định nghĩa

Sốc phản vệ là phản ứng dị ứng nghiêm trọng, nhanh chóng, có thể đe dọa tính mạng do cơ thể phản ứng quá mức với dị nguyên.

Đối tượng

Mọi lứa tuổi đều có thể mắc, đặc biệt người có tiền sử dị ứng hoặc từng bị sốc phản vệ trước đó.

Chẩn đoán

Dựa trên triệu chứng lâm sàng khởi phát nhanh, tiền sử tiếp xúc dị nguyên, và các xét nghiệm hỗ trợ nếu cần.

Tiên lượng

Phát hiện và xử trí kịp thời giúp giảm tử vong và biến chứng nghiêm trọng, tiên lượng tốt nếu được điều trị sớm.

Phân loại bệnh

Sốc phản vệ do thực phẩm

Phản ứng nặng xảy ra sau khi ăn các loại thực phẩm như đậu phộng, hải sản, trứng.

Sốc phản vệ do thuốc

Phản ứng dị ứng nghiêm trọng với thuốc như kháng sinh, thuốc gây mê, thuốc cản quang.

Sốc phản vệ do côn trùng

Phản ứng sau khi bị côn trùng đốt như ong, kiến ba khoang.

Sốc phản vệ không rõ nguyên nhân

Phản ứng sốc mà không xác định được yếu tố kích thích cụ thể.

Triệu chứng

Phát ban, mẩn ngứa

Da nổi mày đay, đỏ, ngứa dữ dội.

Sưng phù

Phù nề môi, mặt, cổ họng gây khó thở.

Khó thở

Thở nhanh, thở rít, cảm giác nghẹt thở do phù thanh quản hoặc co thắt phế quản.

Hạ huyết áp

Chóng mặt, mờ mắt, ngất do tuần hoàn kém.

Đau bụng, buồn nôn

Co thắt cơ bụng, nôn ói, tiêu chảy do phản ứng toàn thân.

Tim đập nhanh hoặc rối loạn nhịp

Cảm giác hồi hộp, tim đập nhanh, có thể gây suy tim cấp.

Lo lắng, hoảng loạn

Cảm giác sợ hãi, bồn chồn do thiếu oxy và phản ứng kích thích thần kinh.

Yếu tố nguy cơ

Tiền sử dị ứng

Người từng bị sốc phản vệ hoặc dị ứng nặng trước đó

Cao

Tiếp xúc với dị nguyên

Thực phẩm, thuốc, côn trùng hoặc hóa chất kích thích dị ứng

Cao

Bệnh nền

Hen suyễn, bệnh tim mạch làm tăng nguy cơ sốc nặng

Trung bình

Tuổi tác

Người lớn tuổi hoặc trẻ nhỏ có nguy cơ biến chứng cao hơn

Trung bình

Biến chứng

Suy hô hấp

Phù nề thanh quản và co thắt phế quản gây ngưng thở.

Suy tuần hoàn

Hạ huyết áp nặng, sốc tim, suy đa cơ quan.

Tử vong

Nguy cơ cao nếu không được xử trí kịp thời và đúng cách.

Di chứng thần kinh

Ngạt thở hoặc huyết áp thấp kéo dài có thể gây tổn thương não.

Điều trị

Tiêm epinephrine ngay lập tức

Thuốc cứu sinh quan trọng nhất trong sốc phản vệ, tiêm bắp nhanh.

Hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn

Cung cấp oxy, đặt nội khí quản nếu cần, truyền dịch tĩnh mạch.

Dùng thuốc hỗ trợ

Thuốc kháng histamine, corticosteroid để giảm phản ứng dị ứng kéo dài.

Theo dõi và chăm sóc sau sốc

Giám sát tại bệnh viện ít nhất 24 giờ để phòng tái phát và biến chứng.

Phòng ngừa

Tránh tiếp xúc với dị nguyên

Nhận biết và tránh thực phẩm, thuốc hoặc vật gây dị ứng đã biết

Mang theo thuốc cứu sinh

Luôn có sẵn ống tiêm epinephrine dự phòng khi có nguy cơ sốc

Giáo dục và cảnh báo

Học cách nhận biết triệu chứng và xử trí khẩn cấp đúng cách

Theo dõi y tế định kỳ

Khám bác sĩ chuyên khoa dị ứng để đánh giá và điều chỉnh kế hoạch phòng ngừa

Câu hỏi thường gặp

Sốc phản vệ có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả để tránh tái phát.

Khi bị sốc phản vệ cần làm gì đầu tiên?

Tiêm epinephrine ngay lập tức và gọi cấp cứu y tế để được xử trí kịp thời.

Làm sao để nhận biết nguy cơ sốc phản vệ?

Người có tiền sử dị ứng nặng hoặc từng bị sốc phản vệ nên được cảnh báo và theo dõi kỹ.

Sốc phản vệ