Tổng quan bệnh sốc giảm thể tích

Định nghĩa

Sốc giảm thể tích là tình trạng giảm thể tích tuần hoàn nghiêm trọng gây thiếu hụt máu đến các cơ quan, dẫn đến suy đa tạng nếu không được xử trí kịp thời.

Đối tượng

Có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, đặc biệt ở người mất nhiều máu, mất dịch do chấn thương, tiêu chảy nặng hoặc bỏng rộng.

Chẩn đoán

Dựa vào lâm sàng gồm huyết áp thấp, mạch nhanh, da lạnh, giảm lượng nước tiểu, kèm theo tiền sử mất máu hoặc mất dịch; xét nghiệm máu và hình ảnh hỗ trợ.

Tiên lượng

Tiên lượng phụ thuộc vào mức độ mất thể tích, thời gian can thiệp sớm và nguyên nhân gây sốc; xử trí nhanh giúp cải thiện khả năng hồi phục và giảm tử vong.

Phân loại bệnh

Sốc mất máu

Xảy ra do mất máu cấp tính từ chấn thương, phẫu thuật hoặc chảy máu nặng trong cơ thể.

Sốc mất dịch

Do mất nhiều dịch cơ thể qua tiêu chảy, nôn mửa, bỏng hoặc tiểu nhiều gây giảm thể tích tuần hoàn.

Sốc do mất nước

Mất nước nghiêm trọng làm giảm thể tích tuần hoàn, thường gặp ở người già hoặc trẻ nhỏ.

Sốc do mất protein

Mất dịch giàu protein như trong hội chứng thận hư hoặc bỏng nặng, làm giảm thể tích tuần hoàn hiệu quả.

Triệu chứng

Huyết áp thấp

Huyết áp giảm rõ rệt, không đủ để duy trì tuần hoàn cơ quan.

Mạch nhanh, yếu

Tim đập nhanh để bù đắp giảm thể tích, mạch thường nhỏ và khó bắt.

Da lạnh, ẩm, nhợt nhạt

Do máu dồn về các cơ quan quan trọng, giảm tưới máu da.

Thở nhanh, nông

Phản ứng của cơ thể với tình trạng thiếu oxy và chuyển hóa kỵ khí.

Ý thức thay đổi

Người bệnh lơ mơ, kích thích hoặc hôn mê do thiếu oxy lên não.

Lượng nước tiểu giảm

Thận giảm lọc do tưới máu kém, nước tiểu ít hoặc không có.

Khát nước dữ dội

Do mất nước và giảm thể tích tuần hoàn.

Yếu tố nguy cơ

Chấn thương nặng hoặc phẫu thuật lớn

Gây mất máu cấp tính hoặc mất dịch nhiều

Cao

Tiêu chảy hoặc nôn mửa nặng

Mất nhiều dịch và điện giải

Trung bình

Bỏng rộng

Mất dịch qua da gây giảm thể tích tuần hoàn

Cao

Suy tim hoặc suy thận

Làm tăng nguy cơ không bù trừ được thể tích mất

Trung bình

Người cao tuổi và trẻ nhỏ

Khả năng bù trừ giảm, dễ tiến triển sốc nhanh

Cao

Biến chứng

Suy đa cơ quan

Thiếu oxy và tưới máu kém gây tổn thương thận, gan, tim, phổi.

Sốc kéo dài

Gây tổn thương tế bào không hồi phục, dẫn đến tử vong.

Nhiễm trùng thứ phát

Giảm miễn dịch do thiếu oxy và dinh dưỡng mô.

Rối loạn điện giải và acid-base

Gây rối loạn nhịp tim và các biến chứng chuyển hóa nghiêm trọng.

Điều trị

Đánh giá và hồi sức thể tích

Bù dịch nhanh bằng dịch truyền tĩnh mạch như dung dịch muối đẳng trương hoặc dịch keo.

Kiểm soát nguyên nhân

Cầm máu, điều trị tiêu chảy, xử trí bỏng hoặc các nguyên nhân mất dịch khác.

Hỗ trợ chức năng cơ quan

Sử dụng thuốc vận mạch, hỗ trợ hô hấp hoặc lọc máu nếu cần thiết.

Theo dõi và chăm sóc tích cực

Giám sát liên tục các dấu hiệu sinh tồn, xét nghiệm và điều chỉnh điều trị phù hợp.

Phòng ngừa

Phòng tránh mất máu và mất dịch

Chăm sóc vết thương đúng cách, kiểm soát tiêu chảy, nôn mửa kịp thời

Duy trì cân bằng dịch và điện giải

Uống đủ nước, bù dịch đúng cách khi mất nước hoặc tiêu chảy

Theo dõi sức khỏe định kỳ

Đặc biệt với người có bệnh mạn tính như suy tim, thận

Phát hiện và điều trị sớm các tình trạng nguy hiểm

Như chảy máu, nhiễm trùng, bỏng hoặc các bệnh gây mất dịch

Câu hỏi thường gặp

Sốc giảm thể tích có nguy hiểm không?

Sốc giảm thể tích rất nguy hiểm nếu không được xử trí kịp thời, có thể dẫn đến tử vong do suy đa cơ quan.

Làm sao để phát hiện sốc giảm thể tích sớm?

Quan sát các dấu hiệu như huyết áp thấp, mạch nhanh, da lạnh và thay đổi ý thức để phát hiện sớm và điều trị kịp thời.

Điều trị sốc giảm thể tích gồm những gì?

Điều trị chủ yếu bằng hồi sức dịch nhanh, kiểm soát nguyên nhân mất máu hoặc mất dịch, hỗ trợ chức năng cơ quan và chăm sóc tích cực.

Sốc giảm thể tích