Tổng quan bệnh nhược thị

Định nghĩa

Nhược thị là tình trạng giảm thị lực ở một hoặc cả hai mắt do não không nhận và xử lý hình ảnh đúng cách, không phải do tổn thương mắt hay đường dẫn truyền thần kinh trực tiếp.

Đối tượng

Trẻ em và thanh thiếu niên, thường phát hiện sớm trước 7 tuổi, nhưng cũng có thể gặp ở người lớn nếu không được điều trị kịp thời.

Chẩn đoán

Khám thị lực, đo thị lực chuẩn, đánh giá sự phối hợp của hai mắt, đo khúc xạ và khảo sát các nguyên nhân gây nhược thị.

Tiên lượng

Phát hiện và điều trị sớm giúp phục hồi thị lực tốt hơn; nếu để muộn, nhược thị có thể gây giảm thị lực vĩnh viễn.

Phân loại bệnh

Nhược thị do lệch khúc xạ

Thị lực giảm do một mắt hoặc cả hai mắt có tật khúc xạ không đều, chưa được điều chỉnh.

Nhược thị do lác mắt

Thị lực giảm do hai mắt không cùng hướng nhìn, gây não ưu tiên sử dụng mắt còn lại.

Nhược thị do tắc nghẽn

Thị lực giảm do tầm nhìn bị che khuất như đục thủy tinh thể, sẹo giác mạc hoặc các tổn thương khác.

Nhược thị chức năng

Giảm thị lực do rối loạn chức năng thần kinh thị giác mà không có tổn thương rõ ràng ở mắt.

Triệu chứng

Giảm thị lực ở một hoặc cả hai mắt

Thị lực kém hơn bình thường, không cải thiện khi đeo kính đúng số.

Lác mắt hoặc không phối hợp được hai mắt

Hai mắt không cùng nhìn một hướng hoặc mất sự phối hợp khi nhìn.

Khó nhìn rõ các vật nhỏ hoặc chi tiết

Mắt bị nhược thị khó nhận biết rõ nét các hình ảnh nhỏ hoặc chữ viết.

Mắt mờ hoặc nhìn mờ mờ

Cảm giác thị lực giảm, hình ảnh không sắc nét.

Nhìn đôi hoặc lệch hình ảnh

Trong một số trường hợp, bệnh nhân có thể gặp khó khăn khi phối hợp hình ảnh từ hai mắt.

Đau đầu hoặc mỏi mắt

Có thể do cố gắng nhìn rõ, đặc biệt khi làm việc gần.

Yếu tố nguy cơ

Lác mắt (Strabismus)

Mắt không thẳng hàng khiến não ưu tiên mắt kia

Cao

Tật khúc xạ không được chỉnh

Cận thị, viễn thị hoặc loạn thị không điều chỉnh kịp thời

Cao

Tắc nghẽn tầm nhìn

Đục thủy tinh thể, sẹo giác mạc hoặc các bệnh mắt khác

Trung bình

Tiền sử gia đình

Có người thân mắc các bệnh mắt hoặc nhược thị

Trung bình

Phát hiện muộn

Chẩn đoán và điều trị trễ làm tăng nguy cơ nhược thị nặng

Cao

Biến chứng

Mất thị lực vĩnh viễn

Không phục hồi thị lực nếu không được điều trị kịp thời trong giai đoạn phát triển.

Giảm khả năng nhận diện chiều sâu

Khó khăn trong đánh giá khoảng cách và phối hợp vận động.

Ảnh hưởng tâm lý

Trẻ có thể tự ti, ngại giao tiếp do bị hạn chế thị lực.

Yêu cầu phẫu thuật hoặc điều trị phức tạp hơn

Trong trường hợp nhược thị do tắc nghẽn hoặc lác mắt nghiêm trọng.

Điều trị

Điều chỉnh tật khúc xạ

Đeo kính đúng số để cải thiện thị lực cơ bản.

Bịt mắt lành

Che mắt khỏe hơn để kích thích mắt nhược thị sử dụng và phát triển thị lực.

Phẫu thuật hoặc điều trị các nguyên nhân

Can thiệp điều trị lác mắt hoặc các tổn thương mắt gây tắc nghẽn tầm nhìn.

Theo dõi và phục hồi thị lực lâu dài

Tái khám định kỳ và tập luyện thị lực để duy trì hiệu quả điều trị.

Phòng ngừa

Khám mắt sớm cho trẻ

Phát hiện và điều trị tật khúc xạ, lác mắt kịp thời.

Đeo kính đúng số

Giúp cải thiện thị lực và ngăn ngừa nhược thị do tật khúc xạ.

Theo dõi phát triển thị lực

Khám định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Điều trị kịp thời các bệnh mắt

Can thiệp sớm các nguyên nhân gây tắc nghẽn tầm nhìn như đục thủy tinh thể.

Câu hỏi thường gặp

Nhược thị có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Chữa khỏi tốt nhất khi phát hiện và điều trị sớm, đặc biệt trong độ tuổi phát triển của trẻ.

Nhược thị có ảnh hưởng đến mắt lành không?

Nhược thị thường xảy ra ở một mắt, mắt lành có thể bù trừ nhưng cần được bảo vệ và theo dõi.

Khi nào nên đưa trẻ đi khám nhược thị?

Nên khám mắt cho trẻ từ sớm, đặc biệt khi có dấu hiệu lác mắt, nhìn mờ hoặc gia đình có tiền sử bệnh mắt.

Nhược thị