Trang chủ Bệnh lý Nhiễm toan chuyển hóa
🩺

Nhiễm toan chuyển hóa

Thông tin tổng quan về bệnh Nhiễm toan chuyển hóa

Tổng quan bệnh nhiễm toan chuyển hóa

Định nghĩa
Nhiễm toan chuyển hóa là tình trạng rối loạn cân bằng acid-base trong cơ thể, đặc trưng bởi sự tăng acid hoặc giảm base trong máu do nhiều nguyên nhân khác nhau.
Đối tượng
Người máy lứa tuổi, đặc biệt người mắc bệnh mạn tính, suy thận, tiểu đường hoặc ngộ độc thuốc, chất độc.
Chẩn đoán
Dựa trên lâm sàng và xét nghiệm máu đo pH, bicarbonate, anion gap và các xét nghiệm bổ sung.
Tiên lượng
Phụ thuộc vào ngày khởi phát, nguyên nhân và hiệu quả điều trị, nếu không xử trí kịp thời có thể nguy hiểm đến tính mạng.

Phân loại bệnh

Nhiễm toan chuyển hóa do tăng acid hữu cơ

Gặp trong tiểu đường không kiểm soát, nhiễm toan lactic, ngộ độc methanol hoặc ethylene glycol.

Nhiễm toan chuyển hóa do mất bicarbonate

Thường do tiêu chảy nặng, suy thận mất chức năng, hoặc tổn thương niệu quản.

Nhiễm toan chuyển hóa do giảm thải acid

Do suy thận cấp hoặc mạn khiến cơ thể không thải được acid dư thừa.

Nhiễm toan chuyển hóa hỗn hợp

Kết hợp nhiều cơ chế gây rối loạn acid-base đồng thời, thường gặp trong bệnh nặng.

Triệu chứng

Thở nhanh, thở gấp
Cơ thể cố gắng bù trừ bằng cách thở nhanh để giảm CO2 trong máu.
Mệt mỏi, yếu cơ
Do rối loạn điện giải và nồng độ acid cao ảnh hưởng đến cơ và thần kinh.
Buồn nôn, nóng nảy
Triệu chứng thường gặp do ảnh hưởng của acid lên hệ tiêu hoá.
Nhịp tim nhanh hoặc rối loạn nhịp
Do mất cân bằng điện giải như giảm kali trong máu.
Hạ huyết áp
Có thể xẩy ra trong nhiễm toan nặng hoặc suy tuần hoàn.
Lú lẫn, hôi miệng có mùi trái cây
Thường gặp trong nhiễm toan do tiểu đường hoặc nhiễm toan lactic.

Yếu tố nguy cơ

Đái tháo đường không kiểm soát
Dễ dẫn đến nhiễm toan ceton do rối loạn chuyển hóa.
Cao
Suy thận cấp hoặc mạn
Giảm khả năng thải acid của thận.
Cao
Tiêu chảy mạn hoặc nặng
Gây mất bicarbonate qua đường tiêu hóa.
Trung bình
Ngộ độc chất độc
Methanol, ethylene glycol là những tác nhân thường gây nhiễm toan chuyển hóa.
Trung bình
Suy hô hấp hoặc bệnh nặng khác
Gây tăng sản xuất acid lactic do thiếu oxy.
Trung bình

Biến chứng

Suy đa cơ quan

Nhiễm toan nặng ảnh hưởng đến tim, thận, phổi và hệ thần kinh.

Sốc tuần hoàn

Hạ huyết áp nghiêm trọng do rối loạn cân bằng acid-base và điện giải.

Rối loạn nhịp tim

Do mất cân điện giải thường gặp trong nhiễm toan.

Tổn thương thần kinh trung ương

Biểu hiện lú lẫn, hôn mê trong nhiễm toan nghiêm trọng.

Điều trị

1

Xử trí ngân cứu

Đảm bảo h&ô; hấp, tuần hoàn và ổn định bệnh nhân.

2

Điều trị ngân nhân

Kiểm soát tiểu đường, ngừng tiếp xúc chất độc, điều trị suy thận, cầm tiêu chảy.

3

Hỗ trợ điện giải và cân bằng acid-base

Bổ sung bicarbonate khi cần thiết và điều chỉnh rối loạn điện giải.

4

Theo dõi và chăm sóc lâu dài

Đánh giá tiên lượng, tái khám và điều chỉnh điều trị theo diễn tiến bệnh.

Phòng ngừa

Kiểm soát bệnh mạn tính
Đặc biệt là đái tháo đường và bệnh thận.
Tránh ngộ độc
Giữ an toàn với chất độc, thuốc và hóa chất trong sinh hoạt và lao động.
Điều trị kịp thời các bệnh cấp
Như nhiễm trùng, tiêu chảy, suy thận sớm.
Duy trì lối sống lành mạnh
Ăn uống hợp lý, ngủ đủ giấc và tác động thể chất hợp pháp.

Câu hỏi thường gặp

Nhiễm toan chuyển hóa là gì?

Là tình trạng máu có nồng độ acid tăng hoặc base giảm do rối loạn chuyển hóa hoặc suy giảm chức năng thận.

Nguy hiểm của nhiễm toan chuyển hóa?

Nếu không điều trị kịp thời có thể gây suy đa cơ quan, shock và tử vong.

Làm thế nào để phòng ngừa?

Kiểm soát bệnh nền, tránh ngộ độc, điều trị sớm bệnh cấp và duy trì lối sống lành mạnh.

Bài viết liên quan ( bài)