Tổng quan bệnh mất ngủ

Định nghĩa

Mất ngủ là rối loạn giấc ngủ phổ biến, đặc trưng bởi khó khởi đầu hoặc duy trì giấc ngủ, khiến chất lượng và số lượng giấc ngủ giảm.

Đối tượng

Người mọi lứa tuổi, đặc biệt người lớn tuổi, người có các yếu tố stress, bệnh tâm thân hoặc thói quen sinh hoạt kém.

Chẩn đoán

Dựa trên triệu chứng lâm sàng, lịch sử giấc ngủ và có thể có thêm đo đa ký giấc ngủ khi cần thiết.

Tiên lượng

Mất ngủ mạn tính có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, tinh thần và chất lượng cuộc sống nếu không được xử trí hiệu quả.

Phân loại bệnh

Mất ngủ cấp tính

Thường xảy ra do stress hoặc thay đổi môi trường, thời gian ngắn, thường tự hết.

Mất ngủ mạn tính

Diễn biến trên 3 tháng, ảnh hưởng lớn đến chất lượng cuộc sống.

Mất ngủ thứ phát

Xảy ra do bệnh nền như trầm cảm, lo âu, bệnh mạn tính hoặc thuốc sử dụng.

Mất ngủ do thói quen sinh hoạt

Liên quan đến thói quen ngủ kém, lệch nhịp sinh học hoặc lạm dụng chất kích thích.

Triệu chứng

Khó khởi đầu giấc ngủ

Cảm giác khó buồn ngủ, mất nhiều thời gian mới có thể ngủ.

Thức giấc nhiều lần trong đêm

Thường xuyên tỉnh dậy giữa giấc ngủ và khó ngủ lại.

Ngủ không sâu

Giấc ngủ gián đoạn, không cảm nhận giấc ngủ ngon.

Thức giấc sớm hơm mong muốn

Dậy sớm và không thể ngủ tiếp mặc dù có thê gian nghỉ ngơi.

Mệt mỏi ban ngày

Cảm giác mệt mỏi, buồn ngủ hoặc kém tập trung vào ban ngày.

Ảnh hưởng tâm thần

Có thể có cảm giác lo âu, trầm cảm hoặc căng thẳng do mất ngủ.

Yếu tố nguy cơ

Tuổi cao

Người lớn tuổi dễ gặp rối loạn giấc ngủ hơn do thay đổi sinh học.

Cao

Stress và lo âu

Căng thẳng tâm thần làm tăng nguy cơ mất ngủ.

Cao

Bệnh tâm thần kinh

Trầm cảm, rối loạn lo âu, bệnh thần kinh có thể gây mất ngủ.

Trung bình

Thói quen sinh hoạt kém

Dùng nhiều caffein, ngủ lệch nhịp, lạm dụng thiết bị điện tử trước khi ngủ.

Trung bình

Biến chứng

Suy giảm sức khỏe tổng thể

Mệt mỏi, giảm hệ miễn dịch, dễ mắc bệnh mạn tính.

Rối loạn tâm thần

Gia tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu và stress.

Suy giảm chức năng nhận thức

Giảm khả năng tập trung, ghi nhớ và xử lý thông tin.

Tăng nguy cơ tai nạn

Mệt mỏi, buồn ngủ ban ngày có thể dẫn đến tai nạn giao thông hoặc lao động.

Điều trị

Thay đổi thói quen sinh hoạt

Thiết lập lịch ngủ đều đặn, tránh caffein, rượu bia và thiết bị điện tử trước khi ngủ.

Liệu pháp nhận thức-hành vi (CBT-I)

Giúp thay đổi suy nghĩ và hành vi ảnh hưởng đến giấc ngủ.

Sử dụng thuốc

Dùng thuốc an thần, thuốc hỗ trợ giấc ngủ theo chỉ định bác sĩ và trong thời gian ngắn.

Điều trị bệnh nền

Xử trí các rối loạn tâm thần hoặc bệnh mạn tính liên quan đến mất ngủ.

Phòng ngừa

Thiết lập thói quen ngủ tốt

Ngủ đủ giấc, đều đặn và tạo môi trường ngủ thoải mái.

Hạn chế caffein và rượu bia

Tránh sử dụng trước khi đi ngủ để không ảnh hưởng giấc ngủ.

Quản lý stress

Thực hiện kỹ thuật thở, thiền, thể dục nhẹ nhàng giúp giảm căng thẳng.

Khám sức khỏe định kỳ

Phát hiện sớm và xử trí kịp thời các bệnh liên quan đến mất ngủ.

Câu hỏi thường gặp

Mất ngủ có thể tự khỏi không?

Mất ngủ cấp tính thường tự khỏi khi loại bỏ ngân nhân, nhưng mất ngủ mạn tính cần can thiệp điều trị.

Có thuốc điều trị mất ngủ an toàn không?

Có nhiều thuốc hỗ trợ giấc ngủ an toàn khi sử dụng đúng chỉ định và liều lượng bác sĩ đã khuyến nghị.

Làm sao để cải thiện giấc ngủ hiệu quả?

Thiết lập thói quen sinh hoạt lành mạnh, quản lý stress và tham khảo bác sĩ khi cần thiết.

Mất ngủ