Tổng quan bệnh HIV/AIDS

Định nghĩa

HIV là virus gây suy giảm miễn dịch ở người, dẫn đến hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải (AIDS) khi hệ miễn dịch bị tổn thương nặng, làm cơ thể dễ bị nhiễm trùng và ung thư cơ hội.

Đối tượng

Người ở mọi lứa tuổi có nguy cơ lây nhiễm qua đường tình dục không an toàn, dùng chung kim tiêm, truyền máu hoặc từ mẹ sang con.

Chẩn đoán

Xét nghiệm máu phát hiện kháng thể HIV hoặc tải lượng virus, kết hợp đánh giá lâm sàng và chức năng miễn dịch.

Tiên lượng

Điều trị kháng virus sớm giúp kiểm soát HIV, kéo dài tuổi thọ và hạn chế biến chứng; nếu không điều trị có thể dẫn đến tử vong do nhiễm trùng cơ hội.

Phân loại bệnh

HIV giai đoạn cấp tính

Nhiễm HIV mới xảy ra với triệu chứng giống cảm cúm hoặc không triệu chứng rõ rệt.

HIV giai đoạn tiềm ẩn

Virus hoạt động âm thầm, không triệu chứng nhưng vẫn lây truyền được.

AIDS

Giai đoạn cuối của HIV khi hệ miễn dịch suy giảm nặng, xuất hiện các bệnh nhiễm trùng và ung thư cơ hội.

HIV kháng thuốc

Trường hợp virus kháng lại các thuốc điều trị, cần thay đổi phác đồ điều trị.

Triệu chứng

Sốt kéo dài

Sốt không rõ nguyên nhân kéo dài nhiều tuần, thường gặp ở giai đoạn cấp tính và AIDS.

Mệt mỏi, suy nhược

Cảm giác mệt mỏi kéo dài, giảm sức lực do suy giảm miễn dịch.

Sưng hạch bạch huyết

Hạch to, không đau ở cổ, nách hoặc bẹn kéo dài nhiều tuần.

Giảm cân không rõ nguyên nhân

Sụt cân nhanh, kèm theo các triệu chứng toàn thân khác.

Nhiễm trùng tái phát

Nhiễm trùng cơ hội như viêm phổi, lao, nhiễm nấm thường xuyên xảy ra.

Tiêu chảy kéo dài

Tiêu chảy không rõ nguyên nhân kéo dài trên một tháng.

Các tổn thương da và niêm mạc

Mụn cóc, loét miệng, phát ban hoặc nổi mẩn da.

Yếu tố nguy cơ

Quan hệ tình dục không an toàn

Không sử dụng bao cao su hoặc quan hệ với nhiều bạn tình

Cao

Dùng chung kim tiêm

Chia sẻ kim tiêm hoặc dụng cụ tiêm chích không vệ sinh

Cao

Truyền máu không đảm bảo

Nhận máu hoặc chế phẩm máu chưa được xét nghiệm HIV đầy đủ

Trung bình

Mẹ truyền sang con

Phụ nữ mang thai nhiễm HIV truyền virus cho con trong thai kỳ, sinh hoặc cho con bú

Trung bình

Hệ miễn dịch suy giảm

Người có bệnh lý làm giảm miễn dịch có nguy cơ nhiễm HIV cao hơn

Thấp

Biến chứng

Nhiễm trùng cơ hội

Viêm phổi, lao, nhiễm nấm, nhiễm khuẩn nặng do hệ miễn dịch suy yếu

Ung thư cơ hội

Ung thư Kaposi, lymphoma và các loại ung thư khác liên quan HIV

Suy giảm chức năng miễn dịch

Giảm số lượng tế bào CD4, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh nghiêm trọng

Rối loạn thần kinh

Rối loạn nhận thức, sa sút trí tuệ do ảnh hưởng của HIV lên hệ thần kinh trung ương

Điều trị

Phát hiện và chẩn đoán sớm

Xét nghiệm HIV định kỳ để phát hiện sớm và bắt đầu điều trị kịp thời

Điều trị kháng virus (ARV)

Sử dụng thuốc kháng virus để ức chế sự phát triển của HIV, kéo dài tuổi thọ

Điều trị các bệnh nhiễm trùng cơ hội

Sử dụng thuốc kháng sinh, kháng nấm, kháng lao kịp thời khi có biến chứng

Hỗ trợ và theo dõi lâu dài

Tuân thủ điều trị, tái khám định kỳ và chăm sóc toàn diện sức khỏe người bệnh

Phòng ngừa

Sử dụng bao cao su

Giúp giảm nguy cơ lây truyền HIV qua quan hệ tình dục

Không dùng chung kim tiêm

Tránh lây truyền HIV qua đường máu

Xét nghiệm và điều trị cho phụ nữ mang thai

Giúp giảm nguy cơ lây truyền HIV từ mẹ sang con

Giáo dục và nâng cao nhận thức

Tăng cường hiểu biết về HIV để phòng tránh hiệu quả

Câu hỏi thường gặp

HIV có chữa khỏi hoàn toàn được không?

Hiện chưa có thuốc chữa khỏi HIV hoàn toàn, nhưng điều trị ARV giúp kiểm soát virus hiệu quả và sống khỏe mạnh lâu dài.

HIV lây truyền qua những đường nào?

HIV lây truyền qua quan hệ tình dục không an toàn, truyền máu, dùng chung kim tiêm và từ mẹ sang con.

Người nhiễm HIV có thể sống bình thường không?

Người nhiễm HIV tuân thủ điều trị và chăm sóc tốt có thể sống lâu dài, gần như bình thường.

HIV/AIDS