Tổng quan bệnh dại

Định nghĩa

Bệnh dại là bệnh nhiễm trùng nguy hiểm do virus dại gây ra, truyền qua vết cắn hoặc vết xước từ động vật nhiễm bệnh, ảnh hưởng chính đến hệ thần kinh trung ương.

Đối tượng

Mọi người, đặc biệt là những người có tiếp xúc với động vật hoang dã hoặc vật nuôi nhiễm virus dại.

Chẩn đoán

Dựa trên tiền sử tiếp xúc động vật nghi nhiễm, biểu hiện lâm sàng và các xét nghiệm phát hiện virus hoặc kháng thể trong mẫu bệnh phẩm.

Tiên lượng

Bệnh dại có tiên lượng rất xấu khi xuất hiện triệu chứng; tử vong gần như 100% nếu không điều trị dự phòng sau phơi nhiễm kịp thời.

Phân loại bệnh

Dại thể kinh điển

Biểu hiện bằng các triệu chứng sợ nước, sợ gió, co giật và rối loạn thần kinh nặng.

Dại thể liệt

Gây yếu liệt các cơ, đặc biệt liệt mềm tiến triển nhanh, ít co giật hơn dại thể kinh điển.

Dại thể tiềm ẩn

Dại có thể không biểu hiện triệu chứng ngay sau phơi nhiễm mà xuất hiện sau thời gian ủ bệnh dài.

Dại ở động vật

Các thể dại ở động vật như chó, mèo, dơi làm nguồn lây bệnh cho người.

Triệu chứng

Sốt nhẹ

Khởi đầu với sốt nhẹ, mệt mỏi và đau đầu.

Tác động thần kinh

Lo âu, kích động, thay đổi tình thần, mất khả năng điều khiển cơ.

Sợ nước (hydrophobia)

Co thắt cơ khi nuốt nước hoặc nói, gây đau và khó thở.

Sợ gió (aerophobia)

Phản ứng co giật khi tiếp xúc với luồng gió nhẹ.

Co giật, liệt

Co giật cơ, liệt mềm tiến triển nhanh có thể dẫn đến tình trạng hôm mình.

Hôn mê và tử vong

Bệnh tiến triển nhanh đến hôn mê, suy hô hấp và tử vong trong vòng 1-2 tuần sau khi triệu chứng xuất hiện.

Yếu tố nguy cơ

Tiếp xúc với động vật nhiễm dại

Bị cắn hoặc liếm bởi chó, mèo, dơi nhiễm virus dại

Cao

Vết thương hở không được xử lý

Vết cắn hoặc vết xước không được rửa sạch hoặc điều trị kịp thời

Cao

Khu vực có dịch dại lưu hành

Sinh sống hoặc đi đến vùng có nhiều động vật mang virus dại

Trung bình

Thiếu kiến thức về phòng bệnh

Không biết hoặc không thực hiện tiêm phòng hoặc xử lý sau phơi nhiễm

Trung bình

Biến chứng

Tổn thương thần kinh nặng

Virus dại tấn công hệ thần kinh trung ương gây tổn thương nghiêm trọng.

Liệt vận động

Liệt mềm hoặc liệt cứng các cơ, mất khả năng tự chủ cử động.

Suy hô hấp

Do liệt cơ thở và ngừng thở dẫn đến tử vong.

Tử vong

Bệnh dại gần như chắc chắn tử vong nếu không được tiêm vắc xin dự phòng kịp thời sau phơi nhiễm.

Điều trị

Xử lý vết thương ngay lập tức

Rửa sạch vết thương kỹ bằng xúp xí hoặc nước sạch trong 15 phút để loại bỏ virus.

Tiêm huyết thanh kháng dại

Tiêm huyết thanh kháng dại vào vết thương để ngăn virus phát triển.

Tiêm vắc xin dại

Tiêm đủ liều vắc xin dại theo phác đòng để tạo miễn dịch bảo vệ.

Điều trị hỗ trợ

Chăm sóc y tế tại bệnh viện, hỗ trợ hô hấp và điều trị triệu chứng khi cần thiết.

Phòng ngừa

Tránh tiếp xúc với động vật nghi nhiễm

Không chạm, còn cắn hoặc liếm bởi động vật hoang dã hoặc vật nuôi không rõ nguồn gốc

Tiêm vắc xin cho động vật

Tiêm vắc xin dại định kỳ cho chó, mèo và vật nuôi

Xử lý vết thương ngay khi bị cắn

Rửa sạch vết thương, đến cơ sở y tế tiêm phòng sau phơi nhiễm kịp thời

Tăng cường kiến thức về bệnh dại

Nâng cao nhận thức cộng đồng về nguy cơ và biện pháp phòng ngừa

Câu hỏi thường gặp

Bệnh dại có thể chữa khỏi không?

Hiện tại chưa có thuốc chữa khỏi khi bệnh khởi phát triệu chứng; phòng ngừa sau phơi nhiễm là biện pháp hiệu quả nhất.

Thời gian ủ bệnh dại là bao lâu?

Thông thường từ 1 đến 3 tháng, có thể ngắn hơn hoặc dài hơn tùy vị trí vết thương và lượng virus nhiễm.

Nếu bị cắn động vật nghi nhiễm cần làm gì?

Rửa sạch vết thương ngay, đến cơ sở y tế tiêm huyết thanh kháng dại và vắc xin theo hướng dẫn phác đòng.

Dại