Tổng quan bệnh Cường cận giáp

Định nghĩa

Cường cận giáp là tình trạng tăng hoạt động của tuyến cận giáp, dẫn đến tăng nồng độ hormone cận giáp (PTH) trong máu và làm tăng canxi huyết.

Đối tượng

Người trung niên trở lên, đặc biệt là người có rối loạn tuyến giáp hoặc người có bệnh thận mạn tính.

Chẩn đoán

Xét nghiệm máu đo nồng độ canxi và hormone cận giáp, đo mật độ xương, siêu âm tuyến giáp và các phương pháp hình ảnh khác.

Tiên lượng

Phụ thuộc vào mức độ tăng PTH, canxi huyết và tình trạng tổn thương cơ quan; điều trị sớm giúp kiểm soát triệu chứng, ngăn ngừa biến chứng.

Phân loại bệnh

Cường cận giáph nguyên phát

Tuyến cận giáp hoạt động quá mức do u tuyến hoặc tăng sản, gây tăng PTH và canxi huyết.

Cường cận giáph thứ phát

Phản ứng tăng PTH thứ phát do hạ canxi huyết mạn tính, thườn gặp trong bệnh thận mạn tính.

Cường cận giáph thứ phát tự do

Giai đoạn muộn của cường cận giáph thứ phát khi tuyến cận giáp hoạt động độc lập, không kiểm soát được.

Cường cận giáph giả

Tăng canxi huyết do nguyên nhân khác nhưng PTH thấp hoặc bình thường.

Triệu chứng

Mệt mỏi, yếu cơ

Cảm giác uể oải, giảm sức mạnh cơ bắp, thường gặp do rối loạn chuyển hóa canxi.

Đau xương, loãng xương

Đau nhức xương, dễ gãy xương do mất canxi từ xương.

Sỏi thận

Hình thành sỏi canxi trong thận, gây đau bụng, tiểu ra máu hoặc tắc nghẽn đường tiểu.

Rối loạn tiêu hóa

Buồn nôn, nâu mửa, táo bón do tăng canxi huyết.

Tăng huyết áp

Huyết áp có thể tăng do ảnh hưởng của hormone cận giáp.

Rối loạn nhịp tim

Các biến đổi điện tim do nồng độ canxi trong máu thay đổi.

Yếu tố nguy cơ

Tuổi tác

Người cao tuổi có nguy cơ cao hơn, đặc biệt trên 50 tuổi.

Cao

Tiền sử gia đình

Gia đình có người mắc cường cận giáph hoặc bệnh tuyến giáp.

Trung bình

Bệnh thận mạn tính

Gây tăng PTH thứ phát do giảm chức năng thận.

Cao

Thiếu vitamin D

Làm tăng sản xuất PTH thứ phát do hạ canxi huyết.

Trung bình

Phẫu thuật tuyến giáp

Có thể ảnh hưởng tới chức năng tuyến cận giáp.

Thấp

Biến chứng

Sỏi thận và suy thận

Canxi lắng đọng gây sỏi thận, tổn thương thận mạn tính.

Loãng xương, gãy xương

Mất canxi từ xương dẫn đến xương già yếu và dễ gãy.

Tổn thương tim mạch

Tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim và vôi hóa mạch và van tim.

Biến đổi thần kinh

Mệt mỏi, trầm cảm, rối loạn nhận thức do tăng canxi huyết.

Điều trị

Theo dõi thường xuyên

Đo nồng độ canxi, PTH và chức năng thận định kỳ cho trường hợp nhẹ.

Điều chỉnh lối sống

Tăng cường uống nước, vận động, bổ sung vitamin D và canxi hợp lý.

Điều trị thuốc

Sử dụng thuốc giảm nồng độ canxi huyết như bisphosphonates hoặc calcimimetics.

Phẫu thuật cắt tuyến cận giáp

Áp dụng khi cường cận giáph nguyên phát hoặc không kiểm soát được bằng thuốc.

Phòng ngừa

Khám sức khỏe định kỳ

Phát hiện sớm rối loạn canxi hoặc triệu chứng liên quan tuyến cận giáp.

Duy trì lối sống lành mạnh

Ăn uống đủ dinh dưỡng, vận động thể chất thường xuyên.

Bổ sung vitamin D hợp lý

Giúp duy trì canxi huyết ổn định và hạn chế tăng PTH.

Kiểm soát bệnh thận mạn

Phòng ngừa cường cận giáph thứ phát ở người bệnh thận mạn tính.

Câu hỏi thường gặp

Cường cận giáph có chữa khỏi được không?

Phần lớn trường hợp cường cận giáph nguyên phát được chữa khỏi bằng phẫu thuật; cường cận giáph thứ phát cần kiểm soát bệnh nền.

Biến chứng nguy hiểm nhất của cường cận giáph là gì?

Sỏi thận, suy thận mạn, loãng xương nghiêm trọng và biến đổi tim mạch là những biến chứng phổ biến.

Làm thế nào để phòng ngừa cường cận giáph thứ phát?

Kiểm soát tốt bệnh thận mạn, bổ sung vitamin D và canxi theo hướng dẫn của bác sĩ.

Cường cận giáp