Tổng quan bệnh chán ăn

Định nghĩa

Chán ăn là rối loạn ăn uống đặc trưng bởi việc hạn chế thực phẩm nghiêm trọng dẫn đến sụt cân đáng kể và ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

Đối tượng

Phổ biến ở trẻ vị thành niên và thanh niên, đặc biệt là nữ giới, người có tiền sử rối loạn ăn uống hoặc các vấn đề tâm lý.

Chẩn đoán

Dựa trên tiêu chuẩn lâm sàng (DSM-5), khám lâm sàng, đánh giá tâm lý, đo cân nặng, chiều cao và các xét nghiệm hỗ trợ.

Tiên lượng

Phát hiện và điều trị sớm giúp cải thiện khả năng phục hồi, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm và giảm nguy cơ tử vong.

Phân loại bệnh

Chán ăn hạn chế

Người bệnh hạn chế lượng thức ăn nạp vào, dẫn đến giảm cân nghiêm trọng.

Chán ăn kết hợp ăn uống cưỡng bức

Người bệnh có hành vi ăn uống cưỡng bức như nôn mửa hoặc lạm dụng thuốc nhuận tràng sau khi ăn.

Chán ăn khác

Bao gồm các trường hợp không hoàn toàn đáp ứng các tiêu chuẩn nhưng vẫn có biểu hiện rối loạn ăn uống nghiêm trọng.

Chán ăn do nguyên nhân y tế

Chán ăn phát sinh do bệnh lý thể chất hoặc tác dụng phụ của thuốc.

Triệu chứng

Giảm cân nhanh và nghiêm trọng

Sụt cân không do ý muốn, cân nặng dưới mức bình thường so với tuổi và chiều cao.

Sợ tăng cân

Lo lắng quá mức về cân nặng và hình thể dù đã gầy.

Hành vi ăn uống bất thường

Hạn chế thức ăn, tránh các nhóm thực phẩm hoặc ăn rất ít.

Rối loạn kinh nguyệt

Kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh ở nữ giới do thiếu dinh dưỡng.

Mệt mỏi, suy nhược

Cơ thể yếu, thiếu sức sống, hoa mắt, chóng mặt do dinh dưỡng kém.

Rối loạn tâm lý

Lo âu, trầm cảm, thay đổi tâm trạng, cô lập xã hội.

Yếu tố nguy cơ

Giới tính nữ

Phụ nữ có nguy cơ mắc chán ăn cao hơn nam giới.

Cao

Tuổi vị thành niên

Giai đoạn phát triển có nhiều áp lực về hình thể và xã hội.

Cao

Áp lực xã hội

Yêu cầu về ngoại hình, chuẩn mực sắc đẹp từ xã hội và truyền thông.

Trung bình

Tiền sử gia đình

Có người thân mắc rối loạn ăn uống hoặc các bệnh tâm thần.

Trung bình

Yếu tố tâm lý

Tính cách cầu toàn, lo âu, trầm cảm, tự ti về bản thân.

Cao

Biến chứng

Suy dinh dưỡng nghiêm trọng

Thiếu hụt vitamin, khoáng chất và năng lượng gây tổn thương cơ thể.

Rối loạn tim mạch

Nhịp tim chậm, tụt huyết áp, suy tim do thiếu dinh dưỡng và điện giải.

Rối loạn nội tiết

Mất kinh, giảm hormone sinh dục, ảnh hưởng chức năng sinh sản.

Tổn thương xương

Loãng xương, dễ gãy xương do thiếu canxi và hormone.

Biến chứng tâm thần

Lo âu, trầm cảm, ý nghĩ tự tử nếu không được điều trị kịp thời.

Điều trị

Hỗ trợ dinh dưỡng

Phục hồi cân nặng bằng chế độ ăn hợp lý và bổ sung dinh dưỡng cần thiết.

Tư vấn tâm lý

Hỗ trợ người bệnh nhận thức và thay đổi hành vi ăn uống, cải thiện tâm lý.

Điều trị y tế

Điều trị các biến chứng thể chất và dùng thuốc khi cần theo chỉ định bác sĩ.

Theo dõi lâu dài

Giám sát cân nặng, sức khỏe tâm thần và hỗ trợ duy trì lối sống lành mạnh.

Phòng ngừa

Giáo dục dinh dưỡng

Hiểu về dinh dưỡng và chế độ ăn cân bằng từ sớm.

Phát triển hình ảnh bản thân tích cực

Khuyến khích sự tự tin và chấp nhận cơ thể.

Hỗ trợ tâm lý

Giảm áp lực, stress và tăng cường kỹ năng đối phó.

Theo dõi sớm

Phát hiện kịp thời các dấu hiệu rối loạn ăn uống để can thiệp sớm.

Câu hỏi thường gặp

Chán ăn có thể chữa khỏi hoàn toàn không?

Có thể chữa khỏi nếu được phát hiện và điều trị sớm, kết hợp hỗ trợ dinh dưỡng và tâm lý hiệu quả.

Chán ăn có nguy hiểm không?

Có thể nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời, dẫn đến suy dinh dưỡng nặng và các biến chứng nghiêm trọng.

Làm sao để giúp người thân bị chán ăn?

Khuyến khích họ tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên môn, đồng hành và tạo môi trường an toàn, hỗ trợ tâm lý tích cực.

Chán ăn