Dinh dưỡng
Tổng quan bệnh Tay chân miệng
Định nghĩa
Bệnh tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus đường ruột gây ra, thường gặp ở trẻ nhỏ, với biểu hiện điển hình là sốt, loét miệng và nổi ban hoặc bóng nước ở tay, chân, mông.
Đối tượng
Bệnh gặp chủ yếu ở trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt là trẻ đi nhà trẻ, mẫu giáo hoặc sống trong môi trường đông người. Người lớn vẫn có thể mắc nhưng ít gặp hơn.
Chẩn đoán
Chẩn đoán chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng như sốt, loét miệng, phát ban ở tay chân; một số trường hợp có thể cần xét nghiệm để xác định tác nhân gây bệnh.
Tiên lượng
Phần lớn trường hợp tay chân miệng diễn tiến nhẹ và tự khỏi sau 7-10 ngày, nhưng một số ca có thể chuyển nặng với biến chứng thần kinh, hô hấp hoặc tuần hoàn nếu không được theo dõi kịp thời.
Phân loại bệnh
Tay chân miệng nhẹ
Biểu hiện chủ yếu là sốt nhẹ, loét miệng, nổi ban hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, trẻ vẫn tỉnh táo và ăn uống được.
Tay chân miệng mức độ trung bình
Trẻ sốt cao hơn, quấy khóc, mệt nhiều, loét miệng đau khiến bỏ ăn, cần được theo dõi sát để phát hiện dấu hiệu nặng.
Tay chân miệng có biến chứng thần kinh
Có thể xuất hiện giật mình, run chi, ngủ gà, lừ đừ, co giật hoặc các biểu hiện bất thường thần kinh cần nhập viện ngay.
Tay chân miệng nặng
Là thể bệnh nguy hiểm với nguy cơ biến chứng hô hấp, tuần hoàn, phù phổi cấp hoặc sốc, cần cấp cứu và điều trị tích cực.
Triệu chứng
Sốt
Thường là biểu hiện sớm, có thể sốt nhẹ hoặc sốt cao
Loét miệng
Xuất hiện vết loét đau trong miệng khiến trẻ quấy khóc, bỏ bú, bỏ ăn
Phát ban ở tay chân
Ban đỏ hoặc bóng nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đôi khi ở mông, gối
Mệt mỏi, quấy khóc
Trẻ có thể mệt, khó chịu, ngủ không yên hoặc quấy nhiều hơn bình thường
Ăn uống kém
Do đau miệng, đau họng nên trẻ dễ bỏ ăn, bỏ bú, uống ít nước
Giật mình bất thường
Có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh chuyển nặng, cần đi khám ngay
Yếu tố nguy cơ
Trẻ dưới 5 tuổi
Đây là nhóm tuổi mắc bệnh nhiều nhất, đặc biệt ở trẻ mẫu giáo và nhà trẻ
Môi trường đông trẻ
Nhà trẻ, lớp mẫu giáo, khu vui chơi là nơi bệnh dễ lây lan nhanh
Vệ sinh tay chưa tốt
Không rửa tay thường xuyên sau khi thay tã, đi vệ sinh hoặc trước khi ăn làm tăng nguy cơ lây nhiễm
Tiếp xúc gần với người bệnh
Dùng chung đồ chơi, vật dụng ăn uống hoặc tiếp xúc với dịch tiết, phân của trẻ bệnh dễ làm lây bệnh
Biến chứng
Biến chứng thần kinh
Có thể gặp viêm màng não, viêm não, co giật, run chi, ngủ gà hoặc hôn mê ở các ca nặng.
Biến chứng hô hấp
Trẻ có thể thở nhanh, thở mệt, suy hô hấp hoặc phù phổi cấp nếu bệnh tiến triển nặng.
Biến chứng tim mạch
Một số trường hợp nặng có thể rối loạn tuần hoàn, tăng huyết áp, mạch nhanh hoặc sốc.
Mất nước, suy kiệt
Loét miệng đau khiến trẻ bỏ ăn, bỏ bú, uống ít nước, từ đó dễ mệt mỏi và mất nước.
Điều trị
1
Theo dõi tại nhà với ca nhẹ
Trẻ bệnh nhẹ thường được chăm sóc tại nhà, nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn thức ăn mềm và theo dõi sát các dấu hiệu bất thường.
2
Điều trị triệu chứng
Chủ yếu là hạ sốt, giảm đau, vệ sinh miệng và hỗ trợ dinh dưỡng. Không tự ý dùng kháng sinh nếu không có chỉ định của bác sĩ.
3
Theo dõi dấu hiệu chuyển nặng
Nếu trẻ sốt cao liên tục, giật mình, run tay chân, thở nhanh, nôn nhiều, lừ đừ hoặc bú kém cần đưa đi viện ngay.
4
Điều trị tại bệnh viện
Các ca nặng cần nhập viện để theo dõi sát thần kinh, hô hấp, tuần hoàn và xử trí biến chứng kịp thời.
Phòng ngừa
Rửa tay thường xuyên
Rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn, sau khi thay tã, đi vệ sinh hoặc chăm sóc trẻ bệnh
Vệ sinh đồ chơi, bề mặt tiếp xúc
Làm sạch và khử khuẩn đồ chơi, tay nắm cửa, sàn nhà và các vật dụng trẻ hay chạm vào
Không cho trẻ dùng chung vật dụng
Hạn chế dùng chung cốc, muỗng, khăn, đồ chơi khi có trẻ mắc bệnh
Cho trẻ nghỉ học khi mắc bệnh
Giúp hạn chế lây lan trong lớp học, nhà trẻ và cộng đồng
Câu hỏi thường gặp
Bệnh tay chân miệng có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp là nhẹ và tự khỏi, nhưng vẫn có một số ca diễn tiến nhanh với biến chứng thần kinh, hô hấp hoặc tuần hoàn, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Tay chân miệng bao lâu thì khỏi?
Đa số trẻ mắc tay chân miệng sẽ cải thiện và tự khỏi trong khoảng 7-10 ngày nếu được chăm sóc đúng và không có biến chứng.
Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện ngay?
Cần đưa trẻ đi khám ngay nếu có sốt cao khó hạ, giật mình nhiều, run chi, thở nhanh, nôn nhiều, lừ đừ, bỏ bú hoặc co giật.
